MULTIMEDIALNA ENCYKLOPEDIA
GORZOWA WIELKOPOLSKIEGO

1701 - 1800

1703W Kronice miasta odnotowany został pożar, w wyniku którego spłonęła ulica Junkergaße (obecnie Hawelańska).
29.06.1704W Landsbergu poświęcony został kościół wybudowany w latach 1696-1704 na Przedmieściu Santockim. Później znany jako kościół Zgody, który stał się świątynią wiernych wyznania reformowanego i luterańskiego, a po wojnie jako "biały kościół" i kościół pw. św. Antoniego Padewskiego i św. Stanisława Kostki.
17.11.1705Urodził się Gottlib Samuel Runtze, znany też jako Runtzii. Podobnie jak jego ojciec George, diakon kościoła Mariackiego w Landsbergu. Także pastor we wsi Wepritz (Wieprzyce). Zmarł w 1745 roku.
21.12.1705Z okazji zakończenia remontu wieży Bramy Młyńskiej w jej kopule umieszczono pamiątkowy dokument i monety.
1709Odnotowano, że Gorzów ma 4 040 mieszkańców, w tym 364 właścicieli domów. 94 mieszkańców posiadało przywilej warzenia piwa. W mieście mieszkało też około 100 sukienników i 100 szewców.
29.10.1710Zmarł Benedictus Saltzwedel, rajca miejski i skarbnik. Także aptekarz. W 1677 roku nabył aptekę Pod czarnym orłem, jedną z dwóch najstarszych znanych w mieście aptek.
29.12.1710Otwarto i poświęcono nowo wybudowaną szkołę miejską. Powstała na miejscu dawnego zamku krzyżackiego, w rejonie dzisiejszych ulic Obotryckiej i Herberta oraz wiaduktu kolejowego.
1.08.1712W drodze z Petersburga na Pomorze dzisiejszy Gorzów odwiedził car Piotr I Wielki. Spotkał się tu z królem Polski i elektorem Saksonii Augustem II Mocnym. Towarzyszyła mu żona Katarzyna I i wieloosobowa świta. Wizyta trwała pięć dni.
1712Wielki pożar niemal doszczętnie strawił Przedmieście Mostowe (obecnie Zawarcie).
1.12.1714W wieku 54 lat zmarł w Gorzowie Stephanus Walther. Diakon i archidiakon w kościele Mariackim (dzisiaj Katedra).
1716Do Gorzowa przybył oddział 3. Pułku Dragonów. Żołnierzami dowodził porucznik Christoph von Bornstedt.
1716Powstała pierwsza karczma poza murami miasta. Gospodę za Bramą Młyńską założył rajca Schade.
1719Johann Severus Weinreich, od 1711 roku burmistrz urzędujący, został pierwszym w historii miasta burmistrzem dożywotnim. Wcześniej burmistrzów wybierano co roku.
1719Zniesione zostało prawo składu - jeden z najstarszych przywilejów miejskich. Nakładało ono na kupców przejeżdżających przez Gorzów m.in. obowiązek płacenia cła za konie i wozy, a także za przewożone towary na wodzie i lądzie.
1719Miasto zamieszkiwało 4 763 gorzowian.
4.12.1722Król Fryderyk Wilhelm I wydał zgodę na utworzenie w Gorzowie Domu Sierot (Waisenhaus). Pierwszy budynek sierocińca mieścił się przy dzisiejszej ulicy Obotryckiej. Placówka działała do 1945 roku.
1723Po raz pierwszy w dokumentach miejskich wspomniany został gorzowski kirkut. Cmentarz żydowski istnieje do dzisiaj przy ulicy Słonecznej.
28.01.1724Uroczyście otwarto Dom Sierot. Jednym z pomysłodawców placówki był burmistrz Johann Severus Weinreich, który został także jej pierwszym dyrektorem.
29.01.1724W wieku 60 lat zmarł generał Friedrich Reichsfreiherr von Derflinger. Założyciel pułku landsberskich grenadierów (dragonów) konnych, który w latach 1716-1846 stacjonował w Gorzowie.
2.05.1726Król Fryderyk Wilhelm I zezwolił władzom miasta na założenie drugiego cmentarza na Przedmieściu Młyńskim. Położony był na skwerze przy dzisiejszym pomniku Adama Mickiewicza i pomiędzy Alejami Konstytucji 3 Maja oraz ulicą Kos. Gdyńskich. Ostatniego pochówku na cmentarzu, zwanym też cmentarzem św. Ducha, dokonano około 1831 roku.
11.05.1726Zapadła decyzja o wybrukowaniu terenu koło kościoła Mariackiego, na którym mieścił się dawny cmentarz mariacki. Rozebrano też starą szkołę stojącą w sąsiedztwie kościoła. Dzięki zmianom zarysował się kształt Starego Rynku. Kilka dni wcześniej król Fryderyk Wilhelm I wydał zgodę na założenie nowego cmentarza przed Bramą Młyńską.
23.01.1728W dawnym Gorzowie zmarł Georg Kernin. W latach 1668-1720 proboszcz w Wawrowie. Znany był także ze swoich kazań wygłaszanych w kościele Zgody (w latach 1704-1710). Żył 78 lat.
1731Kanclerz Nowej Marchii von Schönebeck powołał do życia Sąd Miejski, który stał się pierwszą instancją sądowniczą w Landsbergu.
11.03.1732Urodził się Karl Ludwig Bumcke, jeden z właścicieli rodzinnej fabryki Bumcke-Seifenfabrik produkującej mydło.
1734W mieście zainstalowano pierwsze oświetlenie uliczne. Dla poprawy bezpieczeństwa od października do kwietnia główne ulice miasta oświetlało 66 lamp olejowych, umocowanych na specjalnych czarno-białych słupach.
12.07.1736W Gorzowie i okolicach rozpoczęła się wielka powódź. W wyniku wysokiej fali, która zaczęła ustępować dopiero po dwóch tygodniach, m.in. uszkodzony został drewniany most na Warcie.
5.10.1736W Landsbergu urodził się Christian Friedrich Geiseler. Później senator miejski, który w historii miasta zapisał się jako nadzorca budowy mostu na Warcie, ukończonej w 1784 roku.
26.09.1737Urodził się August Cranz, publicysta i satyryk. Przez wielu krytyków uważany za jeden z największych niemieckich talentów literackich tamtego okresu. Także radca królewski. Zmarł w 1801 roku.
18.09.1739Zmarł George Runtze – duchowny protestancki. W latach 1696-1731 diakon, a następnie archidiakon w kościele Mariackim. Żył 67 lat. Po jego śmierci obowiązki diakona przejął jego syn Gottlib Samuel Runtze.
29.09.1739Odnotowano początek wyjątkowo mroźnej i długiej zimy, trwającej do drugiej połowy czerwca 1740 roku, w wyniku której wymarzły winnice na terenie Gorzowa i pobliskich Wieprzyc.
27.07.1741Landsberską pocztę opuścił najstarszy znany pocztowy przekaz pieniężny. Odbiorca przesyłki mieszkał w Küstrin (dzisiejszy Kostrzyn).
1744W Landsbergu uruchomiono pierwszą prywatną szkołę dla dziewcząt. Druga podobna placówka powstała dopiero w 1825 roku.
1748Na Santockim Przedmieściu powstała druga gospoda usytuowana poza murami miasta. Pierwszą, za Bramą Młyńską, otworzył prawie 30 lat wcześniej rajca Schade.
1749Przy Richstraße (dzisiaj ulica Sikorskiego) wybudowano Dom Komendanta, w którym mieściła się komendantura wojskowa z mieszkaniem służbowym dla dowódcy garnizonu. W latach późniejszych był tu sąd, a w 1822 roku do budynku przeniesiono biura magistratu. W 1829 roku dom został rozebrany, a w jego miejsce wybudowano kasę miejską, w której dzisiaj mieści się Urząd Miasta Gorzowa.
27.11.1754W wieku 79 lat zmarł Johann Samuel Bartsch – duchowny, syn pastora. Znany był jako kaznodzieja w kościele Zgody, a także diakon i archidiakon w kościele Mariackim.
1756Powstała trzecia gospoda poza murami miasta. Na Zamościu karczmę otworzył znany muzyk miejski Paul Pachur.
2.01.1756Powstał pierwszy znany regulamin oczyszczania miasta. Dokument podpisany został przez komendanta garnizonu landsberskiego, burmistrzów i rajców miejskich.
1758Powstała wytwórnia mydła Friedricha Bumckego - jedna z najstarszych firm w mieście. Bumcke-Seinfenfabrik słynęła m.in. z produkcji mydła czarnego, mydła naftowego i mydła zimnowodnego. W okresie późniejszym także z produkcji wody kolońskiej i perfum.
15.07.1758Pruscy żołnierze kwaterujący w mieście opuścili je w popłochu po nadejściu informacji o zbliżających się wojskach rosyjskich. W ciągu najbliższych dni z miasta uciekła również ludność cywilna szukająca schronienia po drugiej stronie Odry. W trakcie trwania wojny siedmioletniej Gorzów był wielokrotnie zdobywany i odzyskiwany przez zwalczające się strony.
22.01.1759Zmarł Mordechaj Nojen – rabin, który następnego dnia został pochowany na cmentarzu żydowskim w Gorzowie. Jego grób zachował się do dzisiejszych czasów.
22.09.1761W okolicach mostu na Warcie doszło do starcia oddziałów wojsk rosyjskich z pruskimi. Potyczka, z której zwycięsko wyszli prusacy, miała miejsce w piątym roku tzw. wojny siedmioletniej.
15.11.1764W Landsbergu urodził się Karl Wilde. Budowniczy, projektant i deputowany miejski. Zaprojektował m.in. Krajowy Dom Ubogich przy dzisiejszej ulicy Teatralnej, w którym obecnie mieści się PWSZ. Zmarł w 1845 roku.
10.05.1765W wyniku pożaru spłonęła niemal cała ulica Obotrycka (Schlosstraße) z domem wdów po kaznodziejach i siedzibą archidiakona. Ogień strawił też całą dokumentację kościoła wieprzyckiego.
12.04.1768Na koszt magistratu zatrudniona została osobo do podnoszenia mostu na dzisiejszym kanale Ulgi. Powodem tej decyzji były liczne nocne dezercje żołnierzy z gorzowskiego garnizonu.
31.05.1768Wybuchł kolejny wielki pożar na Przedmieściu Santockim. Spłonęło ponad 200 budynków, szpital i kościół Zgody (obecnie znany też jako "biały kościół").
21.11.1768W Breslau (obecnie Wrocław) urodził się niemiecki filozof i teolog protestancki Friedrich Schleiermacher. W latach 1794-1796 Schleiermacher, uważany za ojca nowoczesnej teologii protestanckiej, związany był z Gorzowem. Zmarł w 1834 roku.
23.11.1770Tajny radca na dworze króla Fryderyka II - Friedrich Balthasar von Brenkenhof - wydał dyspozycje założenia pod Gorzowem osady tkaczy. Wśród 134 osadzonych tu rodzin 1/3 pochodziła z Polski. Osadę, która dzisiaj jest częścią osiedla Słonecznego, na cześć króla nazwano Friedrichstadt (Frydrychowo).
13.12.1771Urodził się Theodor Heinrich Otto Burchardt, sadownik, któremu przypisuje się wyhodowanie renety landsberskiej. Także radca sądowy i syndyk miasta. Zmarł w 1853 roku.
23.06.1772Urodził się Karl Heinrich Krause, landsberski pedagog i reformator oświatowy. Uważany za jednego z organizatorów szkolnictwa powszechnego w Gorzowie. Autor znanych i cenionych w całych Niemczech książek pedagogicznych i podręczników. Zmarł w 1841 roku w Gorzowie.
16.04.1775W wieku 69 lat zmarł Isaac Jacob Petri. Pułkownik wojsk pruskich, inżynier, architekt i kartograf. Zasłynął jako projektant nowego koryta Warty i autor map Warciańskich Błot, które wykonał na polecenie króla Fryderyka II.
25.10.1779W Magdeburgu urodził się Joseph Nürnberger - astronom, matematyk, pisarz, a także Tajny Radca Dworu. Był też pocztmistrzem oraz dyrektorem i naddyrektorem poczty w Landsbergu. Zmarł w 1884 roku.
12.06.1780Do Landsbergu przybył król pruski Fryderyk Wilhelm II. Wizytował miasto, w tym garnizon wojskowy, w którym stacjonowały cztery szwadrony dragonów.
1.04.1785W Landsbergu urodził się Johann David Erdmann Preuß. Historyk i pisarz, m.in. autor biografii Fryderyka II Wielkiego. W 1841 roku Fryderyk Wilhelm III nadał mu tytuł historiografa brandenbursko-pruskiej historii. Zmarł w 1868 roku.
15.08.1786W Berlinie został stracony Johann Christian Höpner. Złodziej i podpalacz urodzony w 1760 roku w Landsbergu, który został okrzyknięty jednym z najsłynniejszych przestępców XVIII wieku.
18.11.1787Urodził się Theodor Johann Christian Enslin – berliński księgarz, który w 1824 roku przy Richstraße (obecnie ulica Sikorskiego) założył pierwszą księgarnię w Gorzowie. Zmarł w Berlinie w 1851 roku.
23.04.1789Przedstawiciel znanego rodu aptekarzy Johann Samuel Lebrecht Ollenroth otrzymał zgodę na założenie drugiej apteki w mieście. Powstała ona przy Richstrße (teraz ulica Sikorskiego) w dawnym budynku stacji pocztowej i istniała do 1945 roku.
28.07.1789W wyniku oberwania chmury zalana została podgorzowska wieś Łupowo. Według kronikarzy, chałupy zalane były aż po dach, a w wysokiej wodzie śmierć poniosło pięć osób.
4.04.1794Słynny niemiecki filozof i teolog protestancki Friedrich Schleiermacher w Wielki Piątek w kościele Zgody wygłosił swoje pierwsze kazanie w Gorzowie. Z miastem związany był do 1796 roku.
19.05.1798W wieku 66 lat zmarł Karl Ludwig Bumcke, założyciel wytwórni mydła Bumcke Seinfenfabrik, jednej z najdłużej istniejących fabryk w mieście.
30.11.1799Urodził się Gustav Friedrich Heinrich Groß – przedstawiciel znanego landsberskiego rodu kupców i właścicieli browaru Gebrßde Groß. Zmarł w 1871 roku. W swoim testamencie część majątku przekazał na utworzenie przytułku dla nieuleczalnie chorych.
1800W Gorzowie mieszkało 6 200 mieszkańców. Rozwijał się przemysł i rzemiosło. Tylko manufaktura wełniana na Przedmieściu Santockim zatrudniała 1480 robotników.
1501-1700 1801-1900