MULTIMEDIALNA ENCYKLOPEDIA
GORZOWA WIELKOPOLSKIEGO

1257 - 1500

2.07.1257Jan I margrabia brandenburski, dokumentem In die sanctorum Processi et Martiniani nadał pełnomocnictwo swojemu słudze Albertowi (właśc. Alberto dicto de Luge), by ten założył miasto Landisberch Novam. Powstał Landsberg - dzisiejszy Gorzów Wielkopolski.
10.09.1266Zmarł margrabia Brandenburgii Jan I (właśc. Joannes I), zwany też Janem I Askańczykiem. Faktyczny założyciel osady Landisberch Novam, która dała początek miastu Landsberg, znanemu od 1945 roku jako Gorzów Wielkopolski. Żył 46 lat.
25.01.1278W Gorzowie przebywali margrabiowie brandenburscy, bracia Otto V i Albrecht III. W 20 lat po akcie lokacji miasta wystawili akt założycielski Barlinka
20.07.1278Podczas kolejnej wizyty w Gorzowie Otto V i Albrecht III darowali miastu czynsze z winnic i ogrodów. Pieniądze miały być przeznaczone na poprawę umocnień. Gorzów otrzymał również w darze wyspę położoną między wsiami Loppowe (Łupowo) i Jenyn (Jenin).
2.02.1297Margrabia brandenburski Albrecht III poświadczył stosownym dokumentem, że proboszcz prepozyta Hermann zobowiązał się do codziennego odprawiania mszy św. w kościele parafialnym w Landesbergu.
12.03.1299Czterech synów Alberta de Luge – założyciela miasta: Albert, Johann, Nicolaus i Tydekin oraz ich dzieci, otrzymali prawo czerpania zysków z czterech młynów koło miasta.
20.05.1316Margrabia brandenburski Woldemar nadał miastu prawo pobierania cła. Od tego dnia za każdego konia, który przejechał groblę, trzeba było zapłacić 1 denara. Zebrane pieniądze miały być przeznaczone na utrzymanie grobli i mostów.
9.04.1317Margrabia Woldemar nadał Gorzowowi przywilej rozstrzygania wszelkich spraw mieszkańców przez sołtysa, ławników i rajców. Dotychczas takie prawo miał tylko sąd krajowy.
6.08.1319Margrabia Woldemar podarował Landsbergowi leżącą na południe od miasta wieś Glinik wraz z przyległościami.
1.10.1321Warcisław IV, Otto I i Barnim III zezwolili rajcom Gorzowa na przeniesienie dwóch młynów na Kłodawce, by móc skutecznie zamknąć miasto murem. Kamienny mur, który zastąpił drewniany, powstał do końca 1325 roku.
3.05.1325W Gorzowie przebywał margrabia brandenburski Ludwik Starszy. Z tej okazji nadał miastu trzy przywileje, prawo czerpania dochodów z dwóch młynów i podarował wieś Ulim z przyległościami.
6.05.1325Margrabia brandenburski Ludwik Starszy nadał trzem mieszczanom gorzowskim: Conradowi, Heningowi i Peterowi Prizzelowi dwie części wsi Weperzow. Najstarszy dokument wspominający o Weprzycach - kiedyś podgorzowskiej wsi, a od 1962 roku dzielnicy miasta.
29.10.1329Król Władysław Łokietek zatwierdził układ rozejmowy – znany też jako pokój landsberski - zawarty przez wojewodę poznańskiego i starostę wielkopolskiego Wincentego z Szamotuł z margrabią brandenburskim Ludwikiem Starszym. Dokument był następstwem rokowań obu zwaśnionych stron, do jakich doszło w Landsbergu.
1337W księdze ziemskiej margrabiego brandenburskiego Ludwik Starszy po raz pierwszy pojawiła się nazwa Landsberger Land (Ziemia Gorzowska). W jej skład weszło 30 miejscowości, m.in. Chróścik, Małyszyn, Stanowice i Wieprzyce.
18.02.1340Margrabia brandenburski Ludwik Starszy wydał zezwolenie na pobieranie przez miasto cła na Warcie i grobli prowadzącej w kierunku Skwierzyny.
1345Landsberscy kronikarze odnotowali pierwszy wielki pożar, który wybuchł na początku roku (przypuszczalnie w lutym) i strawił niemal całe miasto.
3.03.1345Ludwik Starszy podarował miastu opuszczone tereny po wsi Dessen (dzisiejsze Deszczno). Była to rekompensata za straty, jakie poniósł Gorzów w wyniku pożaru, który strawił miasto miesiąc wcześniej.
21.12.1345Margrabia brandenburski Ludwik Starszy przyłączył do Gorzowa 13 łanów słowiańskiej wsi Sechow (Czechów), należących wcześniej do Ulricusa.
26.09.1348Margrabia brandenburski Ludwik Starszy zezwolił na odbudowę składnicy drewna, nadał miastu prawo składu, a także na sprowadzanie drewna budowlanego. Miało to służyć odbudowie miasta po wielkim pożarze, który strawił je w 1345 roku.
1350Drugi wielki pożar, w w wyniku którego ponownie spłonęło niemal całe miasto. Poprzedni miał miejsce zaledwie pięć lat wcześniej.
2.01.1350Margrabia brandenburski Ludwik Rzymski nadał miastu prawo sprowadzania śledzi ze Szczecina. Jednocześnie zwolnił miasto ze wszystkich ceł pobieranych po drodze.
29.05.1350Po pożarze, który strawił całe miasto Landsberg w pierwszych miesiącach roku, margrabia brandenburski Ludwik Rzymski zwolnił miasto na 5 lat z danin i wszelkich powinności, by mogło się odbudować. W 1352 roku zwiększył okres ulg do 10 lat.
10.06.1351Wójt Nowej Marchii Betkin von der Ost oświadczył, że Rada Landsbergu zawarła ugodę z sołtysem Wojcieszyc Arnoldem i jego synem Gottfriedem, którzy byli podejrzani o podpalenie miasta w 1350 roku. Dokument opatrzony jest najstarszą znaną pieczęcią z herbem miasta.
6.03.1352Margrabia Ludwik Rzymski wydał nakaz, by kupcy wyjeżdzający z Gorzowa na Pomorze korzystali z nowego szlaku, prowadzącego m.in. przez Myślibórz. Droga ta pokrywa się z dzisiejszą trasą S3.
28.05.1354Decyzją margrabiego brandenburskiego Ludwika Rzymskiego dochody z czterech łanów w Wawrowie miały być przeznaczana na ołtarz mariacki w kościele parafialnym.
11.03.1360Rajcy Gorzowa uchwalili akt fundacyjny szpitala i cmentarza z kaplicą św. Jerzego, które miały powstać za mostem, w lewobrzeżnej części miasta.
1.07.1361Ludwik Rzymski i jego brat Otto V ofiarowali duchownym landsberskim dochód z czterech łanów dzisiejszej wsi Wawrów na utrzymanie wiecznej lampki przy ołtarzu w kościele parafialnym.
25.05.1363Członkowie rodu von Jagow z Santoka sprzedali z wszelkimi prawami radzie Gorzowa wieś Ulim.
7.06.1364Otto V nadał w lenno półsołtysowi Gorzowa Peterowi (III) Rakowowi połowę sądu z wszystkimi przynależnymi prawami i dochodami oraz prawo do zysków z połowu węgorzy w rybackiej osadzie Chyża.
1365Średniowieczna kaplica św. Jerzego, wybudowana około 1360 roku w lewobrzeżnej części miasta, została przekształcona w kościół parafialny.
29.03.1372Wieś Karnin, z dworem należącym do klasztoru cysterskiego, decyzją przebywającego w Gorzowie margrabiego Ottona V została przekazana pod opiekę miastu.
30.03.1372Rajcy landsberscy odkupili od klasztoru cysterskiego w Paradyżu część zabudowań we wsi Karnin.
21.06.1372Rada Gorzowa wystąpiła do biskupa Jana V z prośbą, by wsie Deszczno i Ulim: ...uwolnił od związków z kościołem w Karninie i na trwałe przyłączył do kościoła Świętego Jerzego w pobliżu Gorzowa za mostem...
8.02.1373Margrabia brandenburski Otto V zezwolił na pobieranie cła od towarów przewożonych przez miasto. Zebrane pieniądze miały być przeznaczone na ulepszenie podmytych umocnień miasta i grobli za Wartą. Pierwsza wzmianka o powodzi w okolicach Gorzowa.
29.03.1374Audytor papieski Gilemus Gutardus zdjął ekskomunikę nałożoną na Jana Husbeckera, proboszcza parafii św. Jerzego na Zawarciu, i mieszczan chodzących do kościoła. Anatemę nałożył biskup kamieński, chcąc podporządkować sobie kościół należący do diecezji poznańskiej.
10.06.1376Johann i Gertrud Frizze, właściciele winnicy położonej na wzgórzu w pobliżu dzisiejszej ulicy Bohaterów Warszawy, ufundowali ołtarz św. Mikołaja w kościele parafialnym.
8.03.1385Rajcy landsberscy ufundowali ołtarz św. Urbana do budowanej kaplicy przy kościele Mariackim. Kaplica św. Urbana i Dziewicy Marii została konsekrowana przez biskupa kamieńskiego w czerwcu tegoż roku.
10.05.1385Decyzją Rady Miejskiej Landsbergu duchowny Amelius został mianowany altarystą kaplicy św. Urbana i Dziewicy Marii oraz znajdującego się w niej ołtarza ufundowanego przez rajców.
6.06.1385Rada Miejska Landsbergu kupiła na prawach lennych od opactwa cysterskiego w Paradyżu wieś Karnin z folwarkiem. Folwark, przy dzisiejszej ulicy Kobylogórskiej, zwany "mnisim dworem", później znany był jako Krowi Gród, a dziś mieści się w nim Polsko-Niemieckie Towarzystwo Wspierania Gospodarki.
28.06.1385Filip, biskup kamieński, konsekrował kaplicę św. Urbana i Dziewicy Marii dobudowaną do kościoła Mariackiego przy jego południowo-wschodnim narożniku. Kaplica istniała do 1825 roku.
1391Trzeci duży pożar w historii Landsbergu, który strawił dużą część miasta.
1.10.1391Jan książę zgorzelecki zezwolił na skład przewożonych przez Landsberg towarów handlowych, m.in. drewna, smoły i dziegciu. Pobierane za składowanie opłaty miały być przeznaczone na pokrycie strat spowodowanych pożarem, który strawił część miast kilka miesięcy wcześniej.
11.08.1393Decyzją margrabiego Jana ze Zgorzelca część wsi Wieprzyce, należąca do rodu Marwitzów, w nagrodę za wierną służbę została przyznana Heinrichowi Schmielerowi. Później Schmieler stał się jedynym właścicielem wsi.
30.12.1403Wielki mistrz krzyżacki Konrad von Jungingen zakupił wszystkie młyny landsberskie. Mieszczanie zachowali prawa do połowu ryb na młyńskich dopływach.
1.01.1404Bracia Hans i Martin Horkerowie sprzedali swoją część wsi Wawrów miastu. W posiadanie całego Wawrowa Gorzów wszedł dopiero w 1455 roku.
4.12.1405Rada Miasta Gorzowa odkupiła od Pawła Hensela dwór i cztery łany ziemi w Wawrowie, robiąc kolejny krok do przejęcia całej wsi.
6.09.1406Za niepłacenie dziesięciny ze wsi Borek, Deszczno, Karnin i Ulim, bp poznański nałożył na Gorzów ekskomunikę. Trwała ona blisko dwa lata.
6.06.1408Na mocy decyzji papieża Grzegorza XII została uchylona ekskomunika nałożona na Gorzów przez biskupa poznańskiego Alberta za niepłacenie dziesięciny.
21.10.1409W Gorzowie odbył się pierwszy znany proces kryminalny, w którym mieszczanie Paul Nerbitz i Peter Melis oskarżyli o morderstwo chłopów z Wawrowa - Clausa Cartzika oraz Heine i Clausa Schultzów.
9.06.1433W czasie wojny polsko-krzyżackiej spłonęła duża część Landsbergu. Wspólne oddziały polsko-husyckie ostrzelały miasto od strony Santoka rozpalonymi kulami, które wywołały wielki pożar.
28.11.1443W południowo-wschodniej części Starego Miasta Krzyżacy rozpoczęli przebudowę starego zamku książęcego na zamek krzyżacki. Prace trwały siedem lat. W 1454 roku zamek został przejęty przez mieszczan, splądrowany i częściowo spalony.
28.05.1454W piśmie do Wielkiego Mistrza komtur Johann Rabe wspomniał, że wskutek buntu mieszczanie landsberscy spalili zamek krzyżacki.
3.08.1459Bp kamieński Henning przychylił się do prośby burmistrzów i rajców gorzowskich i zatwierdził fundację kaplicy na Przedmieściu Santockim. Kaplica dała początek kościołowi św. Gertrudy, a później kościołowi Zgody (dzisiaj pw. św. Antoniego Padewskiego i św. Stanisława Kostki).
4.11.1472Elektor brandenburski Albrecht III Achilles nadał miastu trzy przywileje. Od tej pory miasto miało prawo pobierania cła oraz posiadało prawo składu.
1489Rajca i burmistrz miejski Johann Promnitz ufundował prezbiterium w kościele Mariackim. Fakt ten potwierdzają cegły z datą i jego herbem rodowym, wmurowanie we wschodniej ścianie prezbiterium.
1495W Gorzowie wybuchł kolejny wielki pożar, w wyniku którego zniszczeniu uległ kościół pw. św. Jana.
10.06.1495Bp lubuski Dietrich von Bülow udzielił 40-dniowego odpustu wszystkim wiernym, którzy przekazali datki na odnowienie spalonego kościoła pw. św. Jana. Mimo podjętych prób, kościoła nie odbudowano.
1501-1700