MULTIMEDIALNA ENCYKLOPEDIA
GORZOWA WIELKOPOLSKIEGO

MORAWSKI Zdzisław

Zdzisław Morawski Właśc. Zdzisław [Bernard] Morawski. Poeta, prozaik i dramaturg. Znany też jako Zdzisław Rawski. Ur. 6 września 1926 roku - Aleksandrów Kujawski. Zm. 28 października 1992 roku - Gorzów Wlkp. Od 1961 roku członek Związku Literatów Polskich. Z Gorzowem związany był od 1957 roku.

Studiował filozofię w Wyższej Szkole Nauk Społecznych. W czasie wojny pracował przymusowo w Poznaniu, Berlinie i Bielawie. Od młodości związany z działalnością lewicową. Od 1945 roku członek PPR, a później PZPR. W 1947 roku trafił na krótko do Gorzowa. Był sekretarzem KP PZPR w Świebodzinie i instruktorem w Wydziale Szkolenia KC PZPR w Warszawie. W wyniku konfliktu z władzą został zwolniony z KC. Pracował w Szkole Związków Zawodowych w Szczecinie i Czerwieńsku, a później w Centrali Zaopatrzenia Miejskiego Handlu Detalicznego w Warszawie. W 1954 roku został aresztowany, a po zwolnieniu usunięty z PZPR. Zaproponowano mu pracę w kopalni lub w kamieniołomach w Gębczycach. Zatrudnił się jako robotnik w kamieniołomach i tam wskutek wypadku stracił nogę. Po dwuletnim pobycie w szpitalu, w 1957 roku, przyjechał do Gorzowa i poświęcił się pracy literackiej.

Debiutował w 1957 roku na łamach "Nowych Syganałów". W 1959 roku wydał pierwszy tomik wierszy pt. Pejzaż myśli. Był jednym z założycieli Lubuskiego Oddziału Związku Literatów Polskich w Zielonej Górze (1961), a w latach 1981-1983 jego prezesem. Przez wiele lat także członekiem Zarządu Głównego ZLP. Był też współzałożycielem GTSK i GTK, jednym z pomysłodawców utworzenia, a później członkiem redakcji dwutygodnika "Nadodrze" oraz redaktorem naczelnym jednodniówki "Ziemia Gorzowska". W 1959 roku przywrócono mu członkowstwo w PZPR, a w 1971 roku był delegatem na VI Zjazd Partii. W 1982 roku został przewodniczącym Rady Kultury działającej przy wojewodzie gorzowskim. W tym samym roku zrezygnował z tej funkcji na znak protestu po rozpędzeniu przez funkcjonariuszy MO i ZOMO pokojowej demonstracji na Starym Rynku (31 sierpnia 1982 roku). Na początku lat 90. był inicjatorem powołania Polsko-Niemieckiego Stowarzyszenia Literackiego; jego pierwszym prezesem i redaktorem czasopisma "Die Färe/Prom". Pierwszy numer ukazał się już po jego śmierci.

Ważniejsze powieści: Kwartał bohaterów (1965, Łódź), Nie słuchajcie Alojzego Kotwy (1979, Warszawa) oraz Klątwa na stacji Krzyż (1988, publikowana w odcinkach na łamach "Ziemi Gorzowskiej"). Zbiory wierszy: Pejzaż myśli (1959, Poznań), Wektory (1979, Katowice), Strofy o dzierżawie (1982, Gorzów Wlkp.), Pieśń moich rzeczy (1990, Gorzów) i inne. Pisał i wystawiał utwory dramatyczne (w tym Baśń o zaczarowanym chlebie dla dzieci) oraz słuchowiska radiowe. Przekładał na język polski poezję rosyjską i niemiecką. Jego utwory były tłumaczone na język rosyjski, niemiecki, serbski i gruziński.

W 1987 roku Leszek Szopa z TVP Szczecin zrealizował film dokumentalny o Z. Morawskim pt. Przed wami, z udziałem poety i aktorów Teatru im. Juliusza Osterwy w Gorzowie. Z zamiłowania żeglarz, brydżysta i szachista. Już po jego śmierci ukazał się tomik wierszy Zagrajmy w szachy (1995), przetłumaczony również na język niemiecki. W latach 1996-1999 w Bad Freienwalde (Niemcy) rozgrywany był międzynarodowy Memoriał Szachowy im. Zdzisława Morawskiego.

Miał duży wpływ na twórczość m.in. Kazimierza Furmana i Stanisławy Plewińskiej. Pochowany jest w Alei Zasłużonych na cmentarzu komunalnym. Od 1994 roku, pierwotnie przez Klub Myśli Twórczej Lamus [KMT Lamus], a od 2014 roku przez Wojewódzką i Miejską Bibliotekę Publiczną im. Z. Herberta w Gorzowie, organizowany jest Ogólnopolski Konkurs Literacki jego imienia. Pisarza upamiętniono tablicą wmurowaną w Alei Gwiazd.

Spuścizną po Zdzisławie Morawski opiekuje się jego żona Maria Morawska. W 1995 roku jej staraniem ukazała się książka Dwa poematy (KMT Lamus), na którą złożyły się: Ziemia dla żywych i Kamień częścią ziemi. [ Dane na dzień: 16.11.2014 ]

Kazimierz Ligocki / również zdjęcie
Prawa autorskie do tekstów i zdjęć zastrzeżone ©.
Zgłoś poprawki i uzupełnienia: encyklopedia.go@wimbp.gorzow.pl


Źródła: [1] - Maria Morawska; [2] - "Słownik landsberskich i gorzowskich twórców kultury" - praca zbiorowa [tam: Krystyna Kamińska] - 2007; [3] - portal: www.zlp.like.pl