MULTIMEDIALNA ENCYKLOPEDIA
GORZOWA WIELKOPOLSKIEGO

KAPLICA ŚW. URBANA

Kaplica św. Urbana Właśc. Kaplica św. Urbana i Dziewicy Marii. Kaplica przy kościele Mariackim (obecnie katedra). Wybudowana w XIV i rozebrana w pierwszej połowie XIX wieku.

Konsekrowana 28 czerwca 1385 roku przez biskupa kamieńskiego, funkcjonowała do 1825 roku, kiedy to została rozebrana. Efektem prac wykopaliskowych prowadzonych w 1996 roku przez archeologów z Muzeum Lubuskiego, było odkrycie reliktów dolnej części - zapewne pierwotnie dwukondygnacyjnej, wtórnie dostawionej do kościoła średniowiecznej kaplicy[1]. Kaplica ta miała kształt oktogonu, przy czym promień okręgu wpisanego w oktogon wynosił 3,80 m. Jej mury wzniesiono w technice opus emplectum. Były one licowane obustronnie, na zaprawie wapiennej. Wewnątrz lico z cegły gotyckiej, spoinowane, głównie w wątku wendyjskim, na zewnątrz lico kamienne (kamień nieregularny, polny). Ściany o konstrukcji filarowo-wnękowej postawiono na fundamencie z kamieni polnych, powiązanych zaprawą wapienną. W czasach nowożytnych pogłębiono wnętrze tej budowli o ok. 50 cm, stąd całkowita jej wysokość wynosiła ok. 180 cm. Wnęki przykryte były nadprożem odcinkowym, zachowanym fragmentarycznie. Zewnętrzne wejście do kaplicy znajdowało się od strony zachodniej. Schody przylegały do południowej ściany kościoła.

Z zasypiska kaplicy pozyskano liczny zabytkowy materiał ruchomy zarówno późnośredniowieczny, jak i nowożytny. Odkryto 26 monet, wśród których szczególnie cenne są te najstarsze – połówki dwóch denarów z drugiej połowy XIII wieku oraz brakteaty guziczkowe[2]. Liczne ułamki ceramiki, naczyń szklanych, przedmiotów metalowych, elementy architektoniczne, precjoza, np. złoty wisiorek. Odkryto także szczątki ludzkie. Jeden w całości zachowany pochówek ludzki znajdował się poza kaplicą w wykopie po stronie wschodniej. W trakcie prac wykopaliskowych odsłonięto fragment ławy fundamentowej nawy głównej kościoła. [ Dane na dzień: 14.10.2012 ]

Małgorzata Pytlak / rysunek: Roman Piciński [3]
Prawa autorskie do tekstów, rysunków i zdjęć zastrzeżone ©.
Zgłoś poprawki i uzupełnienia: encyklopedia.go@wimbp.gorzow.pl


Przypisy: [1] - Małgorzata Pytlak, Odkrycie średniowiecznej kaplicy przy katedralnym kościele mariackim w Gorzowie Wlkp., Nadwarciański Rocznik Historyczno-Archiwalny t. 4, 1997, s. 363- 371; [2] - Na temat monet: T. Szczurek, Monety odkryte na Placu Katedralnym w Gorzowie Wlkp. a pieniądz rynku nowomarchijskiego, Wiadomości Numizmatyczne, R. XLII, 1998, z. 3-4, s. 189-210; [3] - Próba rekonstrukcji kaplicy będąca efektem wyobraźni autora rysunku i wykonana na podstawie dostępnych materiałów historycznych oraz źródeł archeologicznych