MULTIMEDIALNA ENCYKLOPEDIA
GORZOWA WIELKOPOLSKIEGO

DĘBICKI Edward

Edward Dębicki Właśc. Edward Krzyżanowski. Poeta i kompozytor cygański, muzyk, założyciel zespołu Terno. Ur. 4 marca 1935 roku - Kałusz (wówczas woj. stanisławowskie). Od 1953 roku osiadły w Gorzowie Wlkp. Organizator Międzynarodowych Spotkań Zespołów Cygańskich Romane Dyvesa. Honorowy Obywatel Miasta Gorzowa Wielkopolskiego i Honorowy Obywatel Województwa Lubuskiego. Lubuszanin XX Wieku. Laureat Nagrody Kulturalnej Marszałka Województwa Lubuskiego i nagrody honorowej IPN Świadek Historii.

Spokrewniony z rodami Korzeniowskich i Wajsów, z którego wywodziła się również największa cygańska poetka Papusza. Absolwent Państwowej Szkoły Muzycznej I i II Stopnia w Gorzowie, klasy akordeonu (1953). W 1955 roku założył cygański zespół Kham, który po kilku miesiącach przemianował na Terno i który zyskał światowy rozgłos. Laureat ogólnopolskich konkursów akordeonowych. Członek ZAiKS i ZAKR. Autor widowisk muzycznych i scenariuszy filmowych. Napisał ponad 200 pieśni cygańskich. Komponował również dla innych wykonawców, jak: cygańska piosenkarka Randia (przez wiele lat jego żona), Edyta Geppert, Anna German i Sława Przybylska. W 1993 roku wydał tomik poezji Pod gołym niebem, a w 2004 roku książkę Ptak umarłych, która opowiada tragedię rodzin cygańskich na Wołyniu podczas II wojny światowej. W 1995 roku utworzył Stowarzyszenie Twórców i Przyjaciół Kultury Cygańskiej im. Bronisławy-Wajs Papuszy. W 1984 roku napisał muzykę do dokumentalnego filmu Cygańskie pieśni Papuszy (reż. Grzegorz Dubowski), a w 1997 roku był konsultantem ds. cyganów w filmie Farba (reż. Michał Rosa), w którym też zagrał (rola Viktora). W kwietniu 2012 roku ukazała się jego kolejna książka Wczorajszy ogień, będąca kontynuacją powieści Ptak umarłych.

W 1986 roku odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi. Laureat dorocznej nagrody Gorzowskiego Towarzystwa Kultury (1990) i Motyla - Nagrody Kulturalnej Prezydenta Miasta Gorzowa Wielkopolskiego (2005). Od 2007 roku Honorowy Obywatel Miasta Gorzowa Wielkopolskiego. W kwietniu 2012 roku jako pierwszy Lubuszanin otrzymał Złoty Medal Zasłużony dla Kultury Gloria Artis, który jest najwyższym odznaczeniem za zasługi dla kultury. W listopadzie tegoż roku został Honorowym Obywatelem Województwa Lubuskiego. W 2013 roku został uhonorowany Nagrodą Kulturalną Marszałka Województwa Lubuskiego, a w 2016 roku prestiżową nagrodą Świadek Historii, przyznawaną przez Instytut Pamięci Narodowej osobom, które w sposób szczególny przyczyniają się do upamiętniania i popularyzacji najnowszej historii Polski. O jego życiu i twórczości powstał godzinny film dokumentalny pt. Choć raz zobacz, jak się kręcą tylne koła wozu. Edward Dębicki, zrealizowany przez Piotra Wójcika (2013). [ Dane na dzień: 18.03.2016 ]

Kazimierz Ligocki / również zdjęcie
Prawa autorskie do tekstów i zdjęć zastrzeżone ©.
Zgłoś poprawki i uzupełnienia: encyklopedia.go@wimbp.gorzow.pl