MULTIMEDIALNA ENCYKLOPEDIA
GORZOWA WIELKOPOLSKIEGO

CMENTARZ ŚW. DUCHA

Cmentarz parafialny założony w 1726 roku na Przedmieściu Młyńskim, który był położony na skwerze przy dzisiejszym pomniku Adama Mickiewicza na placu Wolności i pomiędzy Alejami Konstytucji 3 Maja oraz ulicą Kos. Gdyńskich. Zgodę na jego założenie wydał w maju 1726 roku król Fryderyk Wilhelm I. Powstał on w sąsiedztwie i częściowo na terenie wcześniejszego cmentarza, którego początki mogły sięgać średniowiecza, położonego przypuszczalnie w okolicach dzisiejszych ulic: Kos. Gdyńskich, Estkowskiego, Orląt Lwowskich i Alei Konstytucji 3 Maja. Wspomina o nim dokument z 1654 roku, który opisuje zniszczenie dwóch kościołów i cmentarza w czasie wojny 30-letniej, znajdujących się w okolicach Bramy Młyńskiej. W jego sąsiedztwie położony był także szpital św. Ducha, który spłonął w 1696 roku podczas pożaru Przedmieścia Młyńskiego. Nowy cmentarz, założony w 1726 roku, istniał 105 lat i został zamknięty w 1831 roku z powodu przepełnienia. Jako ostatnich pochowano tu Karla F. Reiche’a i Beate Kassman (zm. w 1831 roku). W 1844 roku została rozebrana kaplica cmentarna. Z czasem cmentarz ulegał powolnemu niszczeniu, a jego części sukcesywnie sprzedawano pod zagospodarowanie. W latach 1853-1855 w sąsiedztwie cmentarza wybudowano nowy szpital św. Ducha. Dopiero w 1940 roku zostały zlikwidowane ostatnie groby, a teren splantowany i obsadzony drzewami i krzewami. Pozostawiono jednak kilka nagrobków, min. Johanny Röstel (zm. w 1813 roku, najstarszy znany grób), płk. Friedricha von Dossow (zm. w 1828 roku), i K.F. Reiche’a i B. Kassman.

Lokalizację cmentarzy potwierdzają wykopaliska, jakie przeprowadzono na tym terenie m.in. w 1923, a także w 1971 roku, gdy podczas prac ziemnych przy skrzyżowaniu ulic Sikorskiego i Kos. Gdyńskich natrafiono na pozostałości cmentarza szkieletowego. [ Dane na dzień: 12.12.2014 ]

Kazimierz Ligocki
Prawa autorskie do tekstów i zdjęć zastrzeżone ©.
Zgłoś poprawki i uzupełnienia: encyklopedia.go@wimbp.gorzow.pl


Źródło: [1] - "Encyklopedia Gorzowa" - Jerzy Zysnarski - 2007